Павлодардан басталған өнер сапары Талдықорған арқылы Астанаға ұласып, бүгінде Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры сахнасында жалғасып келеді. Бұл — жарты ғасырлық шығармашылық ғұмыр. Ал сол ғұмырдың өзегінде — сахнаға деген адалдық жатыр.
Сахна — тағдырдың екінші аты
Жанат Аңсабайқызы үшін сахна жай өнер кеңістігі емес. Ол — адамның ішкі дүниесін тәрбиелейтін рухани әлем.
«Сахна маған көп оқып, ізденіп, ой-түйсігімді кеңейтіп, биік-терең ойларға жетелеп, парасат биігіне көтерілуіме көмектесті», — дейді актриса.
Бұл сөзде үлкен тәжірибенің сабыры жатыр. Өйткені Жанат Чайкина өнерге ерте келді. Мектеп қабырғасынан бастап ән айтып, би билеп, көркемсөз оқып, театрлық көріністерге қатысып өскен қыздың бойындағы шығармашылық қуат кейін кәсіби сахнадан өз арнасын тапты.
Шолпан Жандарбекова курсында білім алуы оның шығармашылық болмысын қалыптастырған маңызды кезең болды. Ал алғашқы үлкен қадамы — дипломдық жұмысы болған Бұлбұлдар түні спектакліндегі Инга бейнесі.
Сол Инга — болашақ актрисаның күрделі психологиялық рөлдерді меңгеруге қабілетті екенін аңғартқан алғашқы белес.
Актер бақыты: өзіңді зерттеу
Жанат Чайкина актер бақытына өзгеше қарайды.
«Актер бақыты — тек көрермен қошеметі, гүл мен атақ емес».
Оның пайымынша, актердің ең үлкен бақыты — өмір бойы адамды зерттеу.
«Өмір бойы іздену, бақылау, зерттеу, зерделеу… соның бәрін ішкі қобдишаңа жинай беру».
Бұл анықтама театр табиғатын дәл ашады. Өйткені актер жүздеген тағдырдың ішкі логикасын түсінуге мәжбүр. Бір күні Еңлік болады, бір күні Қарагөз, бір күні Медея, енді бірде Жер Анаға айналады.
Еңлік – Кебек спектакліндегі Еңлік, Қарагөз драмасындағы Қарагөз, Медея қойылымындағы Медея, Король Лир шығармасындағы Корделия мен Шут бейнелері — Жанат Чайкинаның шығармашылық диапазонының кеңдігін көрсететін рөлдер.
Әр образда әйел тағдырының бөлек қыры, адамның ішкі сын сәті бар.
Қаллекиге келген тағдыр
Қаллеки театры Жанат Чайкинаның өмір жоспарында болмаған.
2008 жылы қызының Астанаға оқуға түсуі — оның өміріндегі күтпеген бұрылысқа айналды.
«Психологиялық тұрғыдан менің жасымдағы актрисаға театр ауыстыру оңай болған жоқ», — дейді ол.
Шынында, артында 33 жылдық сахналық тәжірибе, ондаған рөл, марапаттар мен қалыптасқан орта қалған еді.
Бірақ тағдыр оны Қаллеки сахнасына алып келді.
Сол кездегі театрдың көркемдік тынысы, Әзірбайжан Мәмбетов қалыптастырған мектеп, сахнадағы шығармашылық ізденіс — жаңа белеске жол ашты.
Алғашқы рөлі — АЛЖИР азасы қойылымындағы Ғалия.
Кейіннен оның репертуары толыға түсті: Ханума, Жанн, Қамқа, Роза әжей, Филумена, Нұржамал, Дерекгүл…
Әсіресе Ізгілік формуласы спектакліндегі Жанн бейнесі актрисаға республикалық театр фестиваліндегі төртінші мәрте «Ең үздік әйел рөлі» жүлдесін алып келді.
Жанат Аңсабайқызы үшін Қаллеки — жаңа тыныс, шығармашылықтың жалғасы болды.
«Мен тағдыр жолымен Қаллеки театрына келгеніме еш өкінген емеспін».
Өмірді өзгерткен шешімдер
Жанат Чайкина өміріндегі ең маңызды шешім ретінде алдымен анасының көрегендігін атайды.
Жеті жасар қызды Ертіс ауданынан Павлодардағы интернатқа оқуға жіберу — болашақ өнер адамының тағдырын өзгерткен таңдау болды.
«Тіл білсін, өнерге бейімделсін деген анамның арманы болашақ тағдырыма жол ашқандай».
Бұл — қазақ аналарының көрегендігі туралы үлкен әңгіме.
Екінші шешім — Павлодардан Астанаға көшу.
Кейде тағдыр адамды өзі жоспарламаған бағытқа бұрады. Бірақ сол бұрылыс жаңа мүмкіндіктерге жол ашады. Жанат Чайкина үшін Қаллеки театры сондай кеңістікке айналды.
Алғашқы сахнаның дірілі
1975 жыл.
Жас актриса Талдықорғандағы жаңадан құрылған театр сахнасына алғаш рет кәсіби актер ретінде шықты.
«Аяқ-қол дірілдеп, дауыс қалтырап, жүрек ұшып шығардай… қорқыныш пен қызығу, жауапкершілік пен мақтаныш — бәрі араласып кетті».
Әр актердің өмірінде ұмытылмайтын бір алғашқы кеш болады.
Жанат Чайкина үшін ол — Қозы Көрпеш – Баян сұлу мен Бұлбұлдар түні спектакльдерінің премьерасы.
Содан бері жарты ғасыр өтті.
Бірақ сахна алдындағы толқу өзгермеген.
Өнер — өмірдің жалғасы
Жанат Чайкинаның шығармашылық жолына қарасаң, бір нәрсе анық байқалады: ол сахнаны ешқашан сыртқы атақ үшін сүймеген. Оның өнері — адам жанына үңілу, тағдырды түсіну, көрерменмен үнсіз сырласу.
«Сахна — менің өмірім, екінші киелі шаңырағым».
Жарты ғасыр сахнаға адал қызмет еткен актрисаның бұл сөзі — жай әсерлі теңеу емес. Бұл — тұтас өмірдің қорытындысы.
