SOC моделі және театрды талдау қажеттілігі
Қазіргі театрды түсіну үшін оны үш өлшемде қарастыруға болады:
Subjective (субъективті) – актердің ішкі әлемі, мотивациясы, шығармашылық еркіндігі
Objective (объективті) – қаржылық, құрылымдық, техникалық база, репертуар саясаты
Collective (ұжымдық) – көрермен, қоғам, сын мәдениеті, театрлық орта
Осы үш өлшем бір-бірімен теңгерімде болғанда ғана театр дамиды.
SUBJECTIVE: актер және шығармашылық еркіндік
Актер – театрдың жаны. Бірақ бүгінгі таңда:
төмен жалақы
қосымша табыс іздеу
танымалдыққа ұмтылу
актердің кәсіби бағытына әсер етіп отыр. Бұл шығармашылық тереңдікті әлсіретеді.
Шынайылық пен техника арасындағы тепе-теңдік бұзылған жерде «скверная манера» туындауы мүмкін.
OBJECTIVE: инфрақұрылым және жүйе мәселесі
Театрдың материалдық базасы:
ескірген техника
қаржы тапшылығы
аймақтық теңсіздік
жүйесіз репертуар саясаты
Сонымен қатар театр сыншылары мен кәсіби талдау мәдениеті әлсіз.
Театр лабораториясы – ерекше қажеттілік. Ол актер табиғатын зерттейтін, эксперимент жасайтын орталық болуы тиіс.
COLLECTIVE: көрермен және ұжым мәдениеті
Көрермен – театрдың айнасы.
Бүгінгі көрермен әртүрлі:
классикалық ой күтетін
заманауи форма іздейтін
визуал әсерге қызығатын аудитория
Сонымен бірге театр ішіндегі:
аға-орта-жас буын сабақтастығы
конструктивті сын мәдениеті
ұжымдық этика
театралдық ортаны қалыптастырады.
Ұлттық рух және заманауи қауіп
Театрда:
шамадан тыс шоу
LED-эфектке тәуелділік
ой тереңдігінің әлсіреуі
ұлттық мінездің жоғалуына әкелуі мүмкін.
Театрдың өзегі – сөз, ой және рух.
Қазақ театрының басты миссиясы – ұлттық рухты сақтай отырып, оны заманауи көрермен тіліне айналдыру.
Театр – тек сахна емес, ол:
сана
мінез
мәдениет
қалыптастыратын кеңістік.
Осы жүйе сақталса қазақ театры өз биігін жоғалтпайды.
