Драматургия деген не?
Драматургия — оқиғаның жай ғана баяндалуы емес. Ол — кейіпкердің өзгеру процесі. Көрермен сахнадан немесе экраннан ең алдымен адам тағдырын, оның ішкі арпалысын көреді. Сондықтан кез келген шығармада кейіпкер бір қалыпта қалмауы керек.
Үшактілі құрылымның негізі де осында жатыр. Егер шартты түрде айтсақ, кейіпкер үш түрлі психологиялық күйден өтеді:
бастапқы қалыпты күй;
дағдарыс немесе күйреу кезеңі;
өзгерген, жаңа күй.
Яғни көрермен бір адамды үш түрлі жағдайда көруі тиіс. Бұл өзгеріс болмаса, драматургия әлсірейді.
Конфликт не үшін керек?
Көп жағдайда әлсіз спектакльдердің басты мәселесі — конфликттің жоқтығы. Оқиға ұзақ уақыт бойы бір орында тұрып қалады да, барлық маңызды ой тек финалда ғана айтылуға тырысады. Бірақ көрерменді ұстап тұратын нәрсе — финал емес, жолдың өзі.
Нағыз драматургияда әр сахна кейіпкерді өзгертеді. Әр әрекет оны жаңа шешімге итермелейді. Конфликт — кейіпкердің бұрынғы өмірімен қоштасуына мәжбүрлейтін күш.
Басты кейіпкер кім?
Драматургиядағы маңызды заңдардың бірі — оқиғаны бір кейіпкер алып жүреді. Барлық оқиға соның айналасында құрылады. Қалған кейіпкерлер оған әсер етеді, көмектеседі немесе кедергі жасайды. Бірақ негізгі қозғалыс бір адамның әрекетінен туындайды.
Басты кейіпкер — оқиғаның ортасында тұрған адам ғана емес. Ол — бастапқы оқиға өзімен болған адам. Конфликтті көтеріп жүрген де — сол.
Мысалы, «Ромео мен Джульеттада» екі басты образ болғанымен, конфликттің негізгі тасымалдаушысы — Ромео. Себебі әрекетке бірінші баратын да, шешім қабылдайтын да, оқиғаны қозғайтын да — сол.
Кез келген жақсы драматургия көрерменге тек оқиға емес, өзгерісті көрсетуі керек. Кейіпкер басында қандай болды, қандай сынақтан өтті және соңында кімге айналды — міне, шығарманың шынайы өзегі осы.
