Театр – диалог өнері. Бұл диалог сахна мен көрерменнің арасында ғана емес, спектакль мен театр сыншысының арасында да жүреді. Өйткені театр дамуы үшін режиссердің қиялы, актердің таланты қандай қажет болса, кәсіби сынның болуы да сондай маңызды.
Қазақ театрында театр сынының өзіндік мектебі қалыптасты. Әшірбек Сығайдың мақалалары мен рецензиялары бірнеше буын актер мен режиссер үшін шығармашылық бағдар болды. Ол қойылымды мақтау үшін емес, оның көркемдік деңгейін таразылау үшін жазды. Оның сынында эмоциядан бұрын дәлел, ал жеке көзқарастан бұрын кәсіби өлшем тұрды.
Бүгінде мұндай сараптамалар сиреп кетті. Жаңа спектакльдер туралы пікірлердің көбі әлеуметтік желідегі әсермен немесе жарнамалық сипаттағы мәтіндермен шектеледі. Қойылымның режиссерлік шешімі, драматургиялық құрылымы, актерлік ансамблі, сценографиясы немесе музыкалық партитурасы кәсіби талдауға сирек түседі.
Бұл жағдайдың бірнеше себебі бар. Біріншіден, театр сынына маманданған зерттеушілер азайды. Екіншіден, сынды қабылдайтын мәдениет әлсіреді. Көп жағдайда спектакльге айтылған кәсіби ескерту шығармашылық талдау ретінде емес, жеке адамға жасалған шабуыл ретінде қабылданады.
Шын мәнінде сын – қарсы шығу емес. Ол – дамудың құралы. Әлемнің жетекші театрларында премьерадан кейін режиссерлер мен актерлер театртанушылардың пікірін мұқият зерделейді. Себебі сырт көз көбіне ұжым байқамаған кемшілікті көреді.
Қазақ театрына бүгін жарнамадан бұрын кәсіби талдау қажет. Әр қойылым туралы ғылыми деңгейдегі рецензиялар жазылып, театрларда ашық талқылаулар ұйымдастырылса, бұл актердің де, режиссердің де, көрерменнің де мәдениетін өсірер еді.
Театр тек сахнада ғана емес, ой кеңістігінде де өмір сүреді. Ал сол ой кеңістігін қалыптастыратын негізгі күштің бірі – театр сыны.
Сыннан қорыққан театр өспейді. Сынды мәдениетке айналдырған театр ғана уақыт сынынан өте алады.
