Мәзір
Бүгін, 20:27 / JariaLike / Руханият

Қазақ балалар әдебиеті: әр буынның рухани серігі болған қаламгерлер

Қазақ балалар әдебиетінің қалыптасу жолы, оның көрнекті өкілдері және бүгінге дейін құнын жоғалтпаған шығармалар туралы.

Қазақ балалар әдебиеті: әр буынның рухани серігі болған қаламгерлер Қазақ балалар әдебиеті: әр буынның рухани серігі болған қаламгерлер
ЖИ көмегімен жасалған

Қазақ балалар әдебиетінің іргетасы XIX ғасырдың екінші жартысында қаланды. Бұл бағыттың негізін қалаушылардың бірі – Ыбырай Алтынсарин. Оның 1879 жылы жарық көрген «Қазақ хрестоматиясы» – қазақ балаларына арналған тұңғыш оқу кітабы саналады. Жинаққа «Кел, балалар, оқылық!», «Өнер-білім бар жұрттар», «Бай баласы мен жарлы баласы», «Мейірімді бала» сияқты тәрбиелік мәні жоғары шығармалар енді.

XX ғасырдың басында Ахмет Байтұрсынұлының «Қырық мысалы» (1909) мен «Маса» (1911) жас оқырманның дүниетанымын кеңейткен еңбектердің қатарынан орын алды. Кейін Спандияр Көбеевтің «Үлгілі бала» (1912) жинағы мектеп оқушыларына арналған маңызды оқу құралы болды.

Кеңес дәуірінде қазақ балалар әдебиеті жаңа деңгейге көтерілді. Сапарғали Бегалин табиғат пен ауыл өмірін суреттеген шығармаларымен танылды. Оның «Сәтжан», «Көксегеннің көргендері» повестері бірнеше буын оқырманның сүйікті шығармасына айналды.

1960–1980 жылдары балалар әдебиетінің ең жарқын есімдерінің бірі – Бердібек Соқпақбаев болды. Оның «Менің атым Қожа» повесі алғаш 1957 жылы жарық көрді. Ал 1963 жылы осы шығарма желісімен режиссер Абдолла Қарсақбаев түсірген көркем фильм Канн кинофестивалінің балалар мен жасөспірімдерге арналған арнайы көрсетіліміне қатысып, қазақ балалар киносының халықаралық деңгейде танылуына жол ашты.

Балалар поэзиясында Мұзафар Әлімбаевтың орны ерекше. Ол мыңдаған балаларға арналған өлең, жаңылтпаш, жұмбақ жазып, қазақ балалар әдебиетінің дамуына зор үлес қосты. Сонымен қатар Қадыр Мырза Әлі, Тұманбай Молдағалиев, Өтебай Тұрманжанов сынды қаламгерлер балаларға арналған көптеген шығармалар дүниеге әкелді.

Қазақ балалар әдебиетінің басты ерекшелігі – ұлттық дүниетанымды, адамгершілік құндылықтарды және еңбекке, білімге құрметті көркем шығарма арқылы жеткізуінде. Бүгінде бұл шығармалар мектеп бағдарламасына енгізіліп, жаңа буынның тәрбиесі мен әдеби талғамын қалыптастыруда маңызды рөл атқарып келеді.

Көп оқылды: