Антон Чехов 1896 жылы жазылған Шағала пьесасының алғашқы қойылымы сәтсіз өтті. Көрермен қабылдамады, актерлер сенімсіз ойнады, ал Чехов пьесаны енді театрға бермеуге бел буды.
Алайда екі жылдан кейін режиссер Константин Станиславский мен Владимир Немирович-Данченко жаңадан құрылған Мәскеу көркем театры сахнасында «Шағаланы» қайта қойды. Дәл осы қойылым театр тарихындағы ең үлкен бетбұрыстардың біріне айналды.
Қызығы, Чехов «Шағаланы» да, «Шие бағын» да комедия деп көрсеткен. Ал бүгін олар көбіне трагедиялық шығармалар ретінде қабылданады.
Неге?
Чехов үшін комедия – күлкі емес, өмірдің өзі еді. Ол адамдардың үлкен армандар айтып, бірақ қарапайым әрекетке бара алмайтынын көрсетті. Кейіпкерлер өмірін өзгерткісі келеді, бірақ шешім қабылдамайды. Олар сөйлейді, күтеді, үміттенеді, алайда уақыт өз дегенін жасайды.
Станиславский бұл пьесаларды психологиялық драма ретінде қойды. Соның нәтижесінде Чеховтың мәтініндегі мұң мен үнсіздік алдыңғы қатарға шықты. Ал Чеховтың өзі кей кездері қойылымдарының «тым қайғылы» болып кеткеніне наразылық білдіргені туралы естеліктер сақталған.
Бүгінде театртанушылар Чеховтың жаңалығы дәл осы жерде екенін айтады. Ол драматургиядағы сыртқы әрекетті азайтып, адамның ішкі өмірін сахнаға шығарды. Сондықтан ХХ ғасырдағы психологиялық театрдың бастауында дәл Чехов тұр.
