«Өзен жағасында» — Ілияс Есенберлиннің табиғат лирикасына жататын ерекше туындыларының бірі. Ақын өзен бейнесін ала отырып, адам өмірінің мәнін, уақыттың тоқтаусыз қозғалысын терең жеткізеді.
Өзен — бұл тек табиғат көрінісі ғана емес, ол — өмірдің символы. Оның үздіксіз ағуы адам ғұмырының бір сәтке де тоқтамайтынын меңзейді. Ақын осы арқылы оқырманын ойға жетелейді: әрбір сәттің қадірін білу, өткенге есеп беру, болашаққа жауапкершілікпен қарау.
Шығармада табиғат пен адам арасындағы байланыс айқын көрінеді. Өзен жағасындағы тыныштық кейіпкердің ішкі жан дүниесімен астасып, терең философиялық ой тудырады. Бұл — жалғыздық емес, керісінше, өзін-өзі тануға бастайтын сәт.
Ілияс Есенберлин бұл туындысында артық сөзге бармай, қарапайым тілмен үлкен ой айтады. Сондықтан «Өзен жағасында» — оқырманды бір сәтке тоқтатып, өмір туралы ойлануға шақыратын әсерлі шығарма.
