2026 жылғы 2 ақпанда Астанада «QazTrade» сауда саясатын дамыту орталығы» АҚ пен Сауд Арабиясының Сауда палаталары федерациясы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Құжаттың негізгі мақсаты – екі ел кәсіпорындары үшін серіктес табуды жеңілдету, сыртқы сауда ережелері бойынша ақпарат алмасу, іскерлік байланыстарды жүйелеу және көрмелер, форумдар мен кездесулер ұйымдастыру. Қажет болған жағдайда өкілдік ашу мүмкіндігі де меморандумда қарастырылған.
Сауд Арабиясы тарапынан келіссөзге Сауд Арабиясы Сауда палаталары федерациясы жанындағы Орталық Азия елдері жөніндегі Сауд іскерлік кеңесінің төрағасы Ахмед Альдахиль қатысты. Қазақстан тарапынан – QazTrade өкілдері: бас директордың орынбасары Бауыржан Ғайса, экспортты дамыту жөніндегі басқарушы директор Айнұр Әмірбекова және экспорттық акселерация мен оқыту тобының бас менеджері Алимжан Умаров. Кездесуге «Карат» ЖШС және стратегиялық брендинг агенттігінің жетекшісі Шахзада Шогельбаева да қатысып, бизнес көзқарасын ұсынды.
Сауд нарығын тартымды ететін негізгі фактор – тұтынудың ауқымы. Мекке мен Мәдинаға ай сайын шамамен екі миллион адам келеді. Мұндай көлем жеткізушіден тұрақтылықты талап етеді: өнім сапасы біркелкі, құжаттары толық, жеткізу мерзімі дәл болу керек. Сауд тарапынан сенімді жеткізілім мен көлемді қамтамасыз ету мәселесі басты тақырып болды. Қазақстан компаниялары осы талапқа сәйкес алдын ала дайындалып, сапасы расталған, таңбалау мен қаптамасы нарыққа сай, құжаттары толық өніммен ғана қатыса алады.
Меморандумның басты мәні – кездейсоқ байланыстарды тұрақты жұмыс тәртібіне айналдыру. Құжат жүйелі коммуникацияны, іс-шаралар күнтізбесін, реттеу талаптары бойынша мәлімет алмасуды және әлеуетті серіктестерді іріктеуді қарастырады. Бұл бизнес үшін алғашқы қадамға кететін уақытты қысқартып, әр келіссөзді нөлден бастау қажеттілігін азайтады.
Нарыққа кіру мен логистика мәселелері де кең талқыланды. Азық-түлік пен фармацевтика саласында шешуші орган – Сауд Арабиясының Азық-түлік және дәрі-дәрмек жөніндегі басқармасы (SFDA). Кездесуде сертификаттау, өнім желілерін нарық талаптарына бейімдеу және құжаттар пакетін үйлестіру мәселелері қаралды. Логистика, әсіресе тез бұзылатын өнімдер мен ет үшін, Дубай арқылы транзиттік маршрутты ұзартып, жолаушылар рейстеріндегі шектеулер көлемге әсер ететіні атап өтілді. Сондықтан Эр-Рияд пен Алматы арасындағы тікелей рейстер, Джидда арқылы маршруттар және Астана бағыттары өнімнің балғындығы мен соңғы бағасына тікелей ықпал етеді.
Сауд нарығында тұрақты қатысу форматы да назардан тыс қалмады. Эр-Риядта сауда өкілдігін ашу және негізгі қалаларда көрмелер өткізу сатып алушылармен тікелей жұмысқа шығуды жеделдетеді, жеткізушіні тексеру процесін жеңілдетеді. Нәтижесінде меморандум жұмыс тәртібін айқындайды: іс-шаралар жаңа байланыстар әкеледі, SFDA нарыққа кіру ережесін белгілейді, логистика жылдамдықты қамтамасыз етеді, ал ірі өндірушілер көлем талабын орындайды.
Шахзада Шогельбаева кездесудің қорытындысын қысқаша былай түйіндеді: «Қазақстан – мықты брендтер елі, оның әлеуеті жүйелі экспорттық ауқымды қолдаған кезде ашылады». Кездесу мен меморандум Қазақстанның экономиканы әртараптандыру және шикізаттық емес экспортты дамыту стратегиясымен үйлеседі.
