Спорт

Зарница – орыс тіліндегі сөз

Мағынасы: көкжиекте, көбіне күн шығар немесе күн батар кезде байқалатын алыстағы найзағайдың жарқылы.

Ауыспалы мағынада:

Кенеттен жарқ еткен сәуле;

Қысқа уақыттық жалтыл;

Үміттің, сезімнің алғашқы ұшқыны.

Сондай-ақ «Зарница» – кеңестік кезеңдегі балалардың әскери-патриоттық ойынының атауы.

«Зарница» (2021) – режиссері Алёна Шевченко түсірген ресейлік қысқаметражды драма. Ұзақтығы – 22 минут. Басты рөлдерде Ульяна Васькович пен Евгений Хандрыга.

«Зарница» әскери-спорттық ойыны – 1964 жылы пайда болған кеңестік оқушылар ойыны.

Бір мектепті тұтас әскерге айналдырған «Зарница»: балалар қалай соғыс ойынын ойнады?

1960-жылдары пайда болған «Зарница» әскери-спорттық ойыны миллиондаған кеңестік оқушының есінде қалды. Балалар барлаушы, байланысшы, санитар және атқыш болып бөлініп, әскери тапсырмаларды орындады. Алғашқы ойын 1964 жылы өткізілгенімен, оның бүкілодақтық деңгейде ұйымдастырылуы 1967 жылдан басталды. Бір кездері мектеп оқушылары сабақтан тыс уақытта жай ғана доп қуып немесе жасырынбақ ойнап қоймайтын. Олар әскери бөлімдерге бөлініп, барлау жүргізіп, кедергілерден өтіп, қарсылас команданың туын қолға түсіруге тырысатын. Бұл – Кеңес Одағында кең тараған «Зарница» әскери-спорттық ойыны еді.

Ойынды кім ойлап тапты?

«Зарницаның» алғашқы нұсқасын Пермь облысындағы Мысы ауылдық мектебінің мұғалімі Зоя Кротова ұйымдастырғаны айтылады. 1964 жылғы 23 ақпанда ол оқушылармен бірге әскери сипаттағы ойын өткізді. Сол күні мектептегі әр сынып әскери күштердің жеке түрін таңдап, өз бөлімшесін құрды. Бұл бастама балалардың дәстүрлі саптық байқауына жаңа сипат берді. 

Алайда «Зарницаның» бүкілодақтық деңгейде ресми ұйымдастырылуы 1967 жылға тиесілі. 10 қаңтарда «Пионерская правда» газетінде әскери-спорттық ойын туралы алғашқы ресми бұйрық жарияланды. Ойынның алғашқы қолбасшысы болып Кеңес Одағының Батыры, артиллерия маршалы Василий Казаков тағайындалды. 

Оқушылар қандай тапсырмалар орындады?

Ойынға қатысушылар әскери бөлімдерге ұқсас топтарға бөлінді. Әр топтың өз командирі мен міндеттері болды. 1967 жылғы ережеде 6–8-сынып оқушыларына арналған бөлімшелердің құрамы нақты белгіленді.

Мәселен, бір отрядта командир, төрт барлаушы, екі байланысшы, жеті атқыш, екі санитар және екі аспаз болған. Сонымен қатар әскери хабаршы мен жауынгерлік парақшаға жауапты оқушы да қарастырылды.

Қатысушылар саптық дайындықтан өтіп, өз мамандықтары бойынша жаттықты. Ойын барысында барлау, байланыс орнату, алғашқы медициналық көмек көрсету және қарсылас бекінісін алу секілді тапсырмалар орындалды. nzdr.ru +1

Алғашқы бүкілодақтық финал қайда өтті?

1967 жылдың маусым айында «Зарницаның» алғашқы бүкілодақтық финалы Севастополь қаласындағы Сапун тауында ұйымдастырылды. Оған үздік деп танылған 33 оқушылар отряды қатысты. Финалдың негізгі кезеңі Сапун тауын басып алу операциясына арналды. 

Кейін ойын мектептерден бастап аудандық, облыстық және республикалық деңгейлерге дейін тарады. Оның ережелері де жетілдіріліп, қатысушылардың жас ерекшеліктеріне қарай бірнеше топ қалыптастырылды.

Балалық шақтың әскери ойыны

«Зарница» бір кезеңде кеңестік мектеп өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Ол балаларды командалық жұмысқа, тәртіпке, дене дайындығына және жауапкершілікке баулуды көздеді.

Ойынның тарихы шағын ауыл мектебіндегі бастамадан бүкілодақтық жарысқа дейінгі жолды көрсетеді. Бір мұғалімнің балалардың қызығушылығын арттыру үшін ойластырған әдісі кейін тұтас бір дәуірдің мектеп оқушыларына ортақ тәжірибесіне айналды.