Офелия: әлсіз қыз ба, әлде өз өмірі өзіне тиесілі болмаған адам ба?
Офелияны көбіне нәзік, аңғал, Гамлеттің махаббатынан айырылып, есінен адасқан қыз ретінде қабылдаймыз. Бірақ оның трагедиясына басқа қырынан қарасақ, оның өміріндегі ең маңызды шешімдердің бірін де өзі қабылдамағанын көреміз.
Уильям Шекспирдің «Гамлет» трагедиясындағы Офелия алғаш қарағанда өте қарапайым кейіпкер сияқты көрінеді. Ол – Полонийдің қызы, Лаэрттің қарындасы, Гамлеттің сүйгені. Оның айналасындағылардың бәрі оған не істеу керектігін айтып отырады.
Әкесі Гамлеттен аулақ болуды бұйырады. Ағасы да ескерту жасайды. Патша мен Полоний оның Гамлетпен қарым-қатынасын өз мақсатына пайдалануға тырысады. Ал Офелия осы шешімдердің арасында өз дауысын жоғалта бастайды.
Оның трагедиясының бір қыры осында.
Офелияның мәселесі тек Гамлеттің оны тастап кеткенінде емес. Ол әкесінің айтқанын тыңдауға, ағасының ақылына бағынуға, сарайдың тәртібіне бейімделуге үйренген. Яғни оның жеке таңдауы біртіндеп басқа адамдардың шешімдерінің көлеңкесінде қалып қояды.
Сондықтан оның есінен адасуын тек «махаббаттан ақылынан айырылған қыз» деп түсіндіру тым жеңіл.
Әкесі өледі. Гамлет оны қабылдамайды. Сарайдағы тұрақтылық бұзылады. Ал Офелияның сүйенетін адамы қалмайды. Бұған дейін оның өмірін бағыттап келген адамдардың барлығы бірінен кейін бірі жоғалады.
Осы сәтте оның санасы бұрынғы тәртіпті ұстап тұра алмайды.
Офелияның әндері де кездейсоқ емес. Оның сөздері арқылы бұрын айта алмаған нәрселері сыртқа шығады. Бұрын әкесі үшін қызы, ағасы үшін қарындасы, Гамлет үшін сүйіктісі болған қыз енді алғаш рет өз қайғысының тілін табады.
Сондықтан Офелияны әлсіз деп қабылдау міндетті емес.
Керісінше, оның трагедиясы – өзінің кім екенін анықтауға мүмкіндік бермеген ортада өмір сүргенінде. Оның айналасындағы адамдардың бәрі бір нәрсені талап етеді, бірақ ешқайсысы одан: «Өзің не қалайсың?» деп сұрамайды.
Офелияның қасіреті де дәл осы сұрақтың тым кеш қойылған жерінен басталады.