Мотивация психологиясындағы мәселелер

Бұл мәселелер аталған функциялардың — олар көрініс беретін сан алуан психикалық құбылыстарға қарағанда — өзара әлдеқайда тығыз байланыста екенін меңзейді.Сонымен қатар, мотивация психологиясы барған сайын эксперименттік сипат алуда.Көрсетілетіндей, соңғы онжылдықта жетістікке жету мотивациясы бойынша жүргізілген зерттеулер осы фактінің айқын дәлелін ұсынады.Жетістікке бағытталған мінез-құлықтың астарында жатқан уәж сөзсіз назар аударуға лайық.Бір жағынан, ол тарихи тұрғыдан неміс психологиясының екі ізашары — Нарцисс Ах (1910) пен Курт Левин (1926) жүргізген мотивацияны зерттеу жұмыстарымен байланысты.Оның зертханасындағы зерттелушілердің мақсатқа бағытталған мінез-құлқын түсіндіруге бағытталған алғашқы әрекеттер «айқындаушы үрдіс» ұғымымен байланысты болса, кейінгі әрекеттерде «квазиқажеттілік» ұғымы қолданылды.Екінші жағынан, психодиагностикалық рәсімдерді жүргізетін эксперименталды психологтар тәжірибе барысында жауаптарды алу кезінде — мотивацияның басқа түрлеріне қарағанда — зерттелушілердің жетістікке жетуге деген ынтасына әлдеқайда көбірек сүйенді.Олар осы уақыт бойы — оның өз ықпалын ескерместен — жай ғана тиісті нұсқаулар беру арқылы оны арандатып келді.Мұндай айырмашылықтардың болуы сөзсіз екені айқын болғанына қарамастан, олар жетістікке жетуге деген ынта-жігердегі жеке ерекшеліктерді де ескермеді.Керісінше, зерттеушілер мен психодиагносттар оларды зерттелушінің мінез-құлқына әсер ете алатын айнымалы ретінде маңызсыз немесе жарамсыз деп санаған болуы керек.Сондай-ақ әлеуетті және нақты мотивация арасындағы айырмашылықты да ескеру қажет.Әлеуетті мотивация — белгілі бір өмірлік жағдайдың жеке тұлға үшін сәтті болуы мақсатында оның (сол тұлғаға қатысты) қалай құрылуы керектігін айқындайтын нормативтік күй; бұл ретте бағалаудың белгілі бір саласы немесе шкаласы қағидаты басшылыққа алынады.Ағымдағы мотивация (немесе қозғаушы мотив) қазіргі және болашақтағы күйлерді байланыстыратын үміттерден тұрады.