Шайды шамадан тыс ішудің ағзаға тигізетін 7 зияны
Шай – күнделікті өмірдің ажырамас бөлігі. Алайда оны мөлшерден тыс тұтыну ұйқыға, ас қорытуға, қан қысымына және темірдің сіңуіне кері әсер етуі мүмкін.
Қазақстанда шай ең көп тұтынылатын сусындардың бірі саналады. Көпшілік таңғы астан бастап кешкі асқа дейін бірнеше кесе шай ішеді. Дегенмен, дәрігерлер кез келген пайдалы өнімнің шамадан тыс қолданылуы денсаулыққа зиян екенін ескертеді.
1. Темірдің сіңуін төмендетеді
Қара және көк шайдың құрамындағы таниндер тағамдағы темірдің сіңуін тежейді. Бұл әсіресе темір тапшылығы анемиясы бар адамдарға, жүкті әйелдерге және балаларға қатысты маңызды. Сондықтан дәрігерлер шайды тамақпен бірге емес, тамақтан кейін кемінде 1 сағат өткен соң ішуге кеңес береді.
2. Ұйқы сапасын нашарлатады
Шай құрамында кофеин болады. Бір кесе қара шайда орта есеппен 40–70 мг кофеин кездеседі. Кешкі уақытта бірнеше кесе қою шай ішу ұйқысыздыққа, мазасыздыққа және таңертеңгі шаршауға себеп болуы мүмкін.
3. Қан қысымына әсер етеді
Кофеинге сезімтал адамдарда қою шай жүрек соғысын жиілетіп, қан қысымын уақытша көтеруі мүмкін. Сондықтан гипертониясы бар адамдар шайдың мөлшерін бақылағаны дұрыс.
4. Асқазанға жайсыздық туғызуы мүмкін
Ашқарынға қою шай ішу асқазан қышқылының бөлінуін күшейтіп, күйдіру, жүрек айну немесе гастрит белгілерін асқындыруы ықтимал.
5. Тістің түсін өзгертеді
Қара шайдағы табиғи пигменттер тіс эмалінде жиналып, уақыт өте келе тістің сарғаюына әкелуі мүмкін. Мұны азайту үшін шайдан кейін ауызды сумен шайған жөн.
6. Көп мөлшерде ішсе, сусыздануға ықпал етеді
Шай жеңіл зәр айдағыш әсерге ие. Әсіресе күн бойы судың орнына тек шай ішетін адамдарда ағзадағы сұйықтық тепе-теңдігі бұзылуы мүмкін.
7. Тым ыстық шайдың қаупі
Мамандар өте ыстық шайды (шамамен 65°C-тан жоғары) тұрақты түрде ішу өңештің шырышты қабығын зақымдайтынын айтады. Сондықтан шайдың сәл салқындағанын күтіп ішкен дұрыс.
Қанша шай ішу қауіпсіз?
Денсаулығы жақсы ересек адам үшін күніне 2–4 кесе шай қалыпты мөлшер болып есептеледі. Егер ұйқысыздық, жүрек-қан тамырлары аурулары немесе темір тапшылығы болса, шайды тұтыну мөлшерін дәрігердің кеңесіне сай реттеген жөн.
Шайдан толық бас тартудың қажеті жоқ. Ең бастысы – оны мөлшермен ішу, тым қою қайнатпау және ашқарынға немесе өте ыстық күйінде ішпеу. Осындай қарапайым ережелерді сақтау шайдың пайдасын арттырып, ықтимал зиянын азайтады.