2026 жылдың алғашқы жартысында бюджетке 8,5 трлн теңге түсті: қай салалар қазынаны толтырды?
Республикалық бюджеттің кірісі 24,6%-ға өсті. Салық түсімдерінің негізгі көздері мен өсімнің себептері қандай?
2026 жылдың алғашқы жартысында бюджетке 8,5 трлн теңге түсті: қай салалар қазынаны толтырды?
Қазақстанның республикалық бюджетіне 2026 жылдың қаңтар–маусым айларында трансферттерді есептемегенде 8,5 триллион теңге кіріс түсті. Бұл бекітілген жоспардың 100,6%-ын құрады. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бюджет кірісі 1,7 триллион теңгеге немесе 24,6%-ға артты.
Қаржы министрлігінің мәліметіне сәйкес, салық түсімдері 8,3 триллион теңгеге жетіп, жоспар 100,3% орындалды. Бір жыл ішінде салықтық түсімдер 1,9 триллион теңгеге немесе 29%-дан астамға өскен.
Вице-министр Ержан Біржановтың айтуынша, мұндай өсімге бірнеше фактор әсер еткен. Біріншіден, Қазақстан экспорттайтын негізгі шикізат түрлерінің әлемдік бағасы жоғары деңгейде сақталды. Екіншіден, сыртқы сауда айналымы ұлғайды. Үшіншіден, электрондық шот-фактуралар жүйесіндегі мәліметтер бойынша ел ішіндегі тауар айналымы 10,8 триллион теңгеге, яғни шамамен 12%-ға көбейген.
2026 жылдың алғашқы жартысында республикалық бюджет кірісінің негізгі бөлігін корпоративтік табыс салығы, қосылған құн салығы (ҚҚС), импорттық ҚҚС және пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салықтар қалыптастырды. Әсіресе импорт көлемінің артуы мен ішкі тұтынудың өсуі ҚҚС түсімдерінің жоғарылауына ықпал етті.
Экономистердің пікірінше, салық түсімдерінің қазіргі өсімі бизнес белсенділігінің сақталғанын көрсеткенімен, жылдың екінші жартысында бұл қарқын мұнай бағасы мен сыртқы нарықтағы жағдайға тәуелді болады. Егер экспорттық түсімдер төмендесе немесе импорт көлемі қысқарса, бюджет кірісінің өсуі де баяулауы мүмкін.
Соған қарамастан, бірінші жартыжылдықтың қорытындысы мемлекеттік қаржының тұрақты екенін көрсетті. Жоспарлы кірістің толық орындалуы Үкіметке әлеуметтік төлемдер мен инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруды жоспарланған көлемде жалғастыруға мүмкіндік береді.