Товстоногов: «Станиславский жүйесі – теория емес, қателіктерден туған тірі тәжірибе»
КСРО халық әртісі, әйгілі режиссер Георгий Товстоногов актерлік өнердегі Константин Станиславский жүйесінің мәнін түсіндіріп, оның ғылыми теория емес, өмір бойы жинақталған шығармашылық тәжірибе екенін айтқан.
Театр өнеріндегі ең ықпалды педагогикалық ілімдердің бірі саналатын Константин Станиславскийдің актерлік жүйесі бүгінге дейін өзектілігін жоғалтқан жоқ. Бұл туралы көрнекті режиссер Георгий Товстоногов өзінің еңбектерінде ерекше тоқталған.
Оның пікірінше, әлемдік театр педагогикасында Станиславский әдісімен тең түсетін жүйе жоқ. Дегенмен, «жүйе» сөзінің өзі белгілі бір дәрежеде ресмилік пен қатып қалған қағиданы елестетеді. Сондықтан Товстоногов оны «сахнадағы органикалық өмір сүру заңдарына негізделген әдіс» деп қабылдаған жөн дейді.
Режиссердің айтуынша, Константин Станиславский жаңа өнер ойлап тапқан жоқ. Ол орыс және әлем театрындағы үздік актерлердің тәжірибесін, сондай-ақ өзінің шығармашылық ізденістерін терең саралап, актер табиғатының заңдылықтарын жүйелеп берді.
Товстоногов Станиславскийдің «Менің өнердегі өмірім» кітабын «қателіктер күнделігі» деп бағалайды. Өйткені бұл еңбек – табыстар туралы емес, үздіксіз ізденіс пен шығармашылық қателіктер арқылы ақиқатқа жетудің шынайы жолы. Ал «Актердің өзімен жұмысы» еңбегі құрғақ теория емес, сахна тәжірибесінен туған, бүгін де құндылығын жоғалтпаған педагогикалық мектеп екенін атап өтеді.
Бұл көзқарас актерлік өнердің табиғатын түсінуде маңызды. Станиславский әдісі дайын формулалар жиынтығы емес, әр актердің өз шығармашылық табиғатын танып, сахнада шынайы өмір сүруіне бағытталған тірі процесс.
Сондықтан да әлемнің көптеген театр мектептері әлі күнге дейін Станиславскийдің мұрасын актерлік білімнің негізгі іргетасы ретінде қабылдайды. Ал Товстоноговтың пайымынша, бұл әдістің өміршеңдігі – оның өмірден, тәжірибеден және үздіксіз ізденістен туғанында.