Неліктен Станиславский «Гамлетті» өмір бойы іздеді?
XX ғасырдағы ең ықпалды режиссерлердің бірі Константин Станиславский «Гамлетті» театр өнерінің ең қиын шығармасы деп санады. Ол бұл пьесаны бірнеше рет сахналауға ұмтылды, бірақ ешқашан өз жұмысын мінсіз деп есептеген жоқ. Неге?
Константин Станиславский үшін театр – дайын жауап беретін өнер емес, адамның ішкі әлемін зерттейтін зертхана болды. Сондықтан оның шығармашылық жолында Гамлет ерекше орын алды.
1911 жылы Мәскеу көркем театры «Гамлетті» сахнаға шығарды. Қойылымның режиссерлік шешімін ағылшын реформаторы Эдвард Гордон Крэг әзірледі, ал Станиславский актерлермен жұмыс пен спектакльдің психологиялық табиғатына жауапты болды.
Бұл қойылым театр тарихындағы ең даулы жобалардың біріне айналды. Крэг сахнаны символдар арқылы сөйлеткісі келді: алып қозғалмалы перделер, биік сұр қабырғалар, геометриялық кеңістік. Ал Станиславский үшін бастысы – кейіпкердің жан дүниесі, оның әрекетінің ішкі логикасы еді.
Екі алып суреткердің көзқарасы бір сахнада тоғысты. Бірі театрды көркем бейнелер арқылы түсіндірсе, екіншісі актердің ішкі ақиқатына сүйенді. Осы қайшылық қойылымды әлемдік театр тарихындағы ең көп талқыланған спектакльдердің біріне айналдырды.
Станиславский кейін өз еңбектерінде «Гамлеттің» соңына дейін ашылмайтын шығарма екенін бірнеше рет жазды. Оның пікірінше, әр буын өз Гамлетін табады. Себебі бұл пьеса билік туралы ғана емес, күмән, ар-ождан, таңдау және адам болмысы туралы шығарма.
Бүгінде 1911 жылғы «Гамлет» спектаклі театр өнеріндегі режиссерлік ойдың жаңа дәуірін бастаған қойылымдардың бірі ретінде бағаланады. Ол актер психологиясы мен символистік сценографияның бір сахнада тоғысуының тарихи тәжірибесі болып қалды.