Неге қазақ киносы әлемдік деңгейдегі бірде-бір «Оскар» иелене алмады?
Қазақстан киносы халықаралық фестивальдерде жүлде алып жүргенімен, әлемдік киноның ең беделді марапаты – «Оскарға» әлі қол жеткізген жоқ. Бұған таланттың жетіспеуі емес, кино индустриясының жүйелік мәселелері себеп болып отыр.
Қазақстанда соңғы жылдары кино өндірісі қарқын алды. Жыл сайын ондаған көркем фильм түсіріледі. Кейбірі Канн, Берлин, Венеция, Локарно, Бусан сияқты беделді кинофестивальдердің бағдарламасына енеді. Соған қарамастан, еліміз әлі күнге дейін «Үздік халықаралық фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп көрген жоқ.
Мұның басты себебі – таланттың жоқтығы емес.
Біріншіден, «Оскар» – тек өнер сайысы емес. Бұл – ондаған миллион доллар жұмсалатын маркетинг, дистрибуция және кәсіби лобби жүйесі. Академия мүшелеріне фильмді көрсету, арнайы көрсетілімдер ұйымдастыру, жарнамалық науқандар өткізу – бәрі үлкен қаржыны талап етеді.
Екіншіден, Қазақстанда халықаралық нарыққа жұмыс істейтін кәсіби продюсерлік мектеп әлі толық қалыптасқан жоқ. Көп жағдайда фильм фестивальге дейін жеткенімен, одан әрі әлемдік прокатқа немесе Академия мүшелерінің назарына шығу кезеңінде тоқтап қалады.
Үшіншіден, ұлттық киноның ішінде авторлық және коммерциялық бағыттың арасы алшақ. Авторлық фильмдер халықаралық фестивальдерге лайық болғанымен, көрермен аудиториясы тар. Ал кассалық фильмдердің басым бөлігі жергілікті нарыққа ғана бағытталады.
Дегенмен, соңғы жылдары қазақстандық кино халықаралық қауымдастықтың назарын көбірек аудара бастады. Жас режиссерлердің жаңа буыны әлемдік кино тілін меңгеріп, ұлттық тақырыптарды заманауи тәсілмен ұсынуға ұмтылып жүр.
«Оскар» бір күнде келмейді. Ол үшін талантпен қатар жүйелі кино саясаты, халықаралық серіктестік, мықты продюсерлік институт және ұзақ мерзімді стратегия қажет.
Қазақстанда оған лайық режиссерлер де, актерлер де, оқиғалар да бар. Ендігі мәселе – сол мүмкіндікті әлемдік деңгейде дұрыс ұсына білуде.