Масқара! Қазақстандықтардың банк алдындағы қарызы 25,5 трлн теңгеден асты
Тұтынушылық несиелердің орташа мөлшерлемесі де 23,0%-дан 23,2%-ға көтерілген
Қазақстандықтардың банктерден алатын несиесі азаймай тұр. Керісінше, халықтың банк алдындағы жалпы берешегі жылдан-жылға ұлғайып келеді. Ұлттық банктің 2026 жылдың алғашқы бес айына арналған статистикасына сүйенсек, екінші деңгейлі банктердегі бөлшек несие портфелі 25,5 трлн теңгеге жеткен. Жыл басынан бері бұл көрсеткіш 2,8%-ға өскен. Ал бір ғана мамыр айында несие көлемі тағы 0,7%-ға артқан, деп хабарлайды Jarialike.kz Qaz365.kz-ке сілтеп.
Берілген несиелердің басым бөлігін бұрынғысынша тұтынушылық қарыздар құрайды. Ұлттық банктің дерегіне сәйкес, олардың көлемі 17,1 трлн теңгеге жеткен. Бұл – халықтың барлық несиесінің шамамен үштен екісі.
Тұрғын үй сатып алуға берілген ипотекалық несиелердің көлемі 7,3 трлн теңгені құраса, өзге мақсаттарға рәсімделген қарыздар 1,08 трлн теңге болған.
Ипотекаға сұраныс күшейіп келеді
Несие көлемі жағынан тұтынушылық қарыздар алда тұрғанымен, ең жоғары өсім ипотекада байқалып отыр.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, жыл басынан бері ипотекалық несие портфелі 5,3%-ға ұлғайған. Ал тұтынушылық несиелер осы кезеңде 2,5%-ға ғана өскен. Реттеуші орган бұл өзгерісті көбіне кепілсіз тұтынушылық несиелердің көбеюімен байланыстырады.
Соңғы айларда несие құны да өсе бастаған. Ұлттық банктің статистикасына сәйкес, мамыр айында халыққа берілген жаңа несиелер бойынша орташа сыйақы мөлшерлемесі 21,4%-ды құраған. Бір ай бұрын бұл көрсеткіш 21,2% болған.
Тұтынушылық несиелердің орташа мөлшерлемесі де 23,0%-дан 23,2%-ға көтерілген.
Бұл үрдіс кәсіпкерлерге берілетін несиелерге де әсер еткен. Ұлттық валютадағы бизнес несиелерінің орташа мөлшерлемесі 22,0%-дан 22,3%-ға дейін өскен. Сарапшылар мұны ірі компанияларға ұсынылатын несиелердің қымбаттауымен байланыстырады.
Уақытында өтелмеген қарыз көлемі де аз емес
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің дерегіне қарағанда, 1 маусымдағы жағдай бойынша төлемі 90 күннен астам уақыт кешіктірілген несиелердің көлемі 1,9 трлн теңгеге жеткен. Бұл – банк жүйесіндегі барлық несие портфелінің 4,2%-ы.
Проблемалық қарыздардың көбі халыққа берілген несиелерге тиесілі. Бұл сегментте мерзімі өткен берешек 1,2 трлн теңгені немесе портфельдің 4,9%-ын құрайды. Ал заңды тұлғалар арасында бұл көрсеткіш 616 млрд теңге немесе 3,3% деңгейінде.
Өңірлер арасында ең ірі несие портфелі Алматы қаласында қалыптасқан. Ұлттық банктің мәліметіне сәйкес, алматылықтардың банк алдындағы берешегі 7,54 трлн теңгеге жеткен.
Одан кейін Астана келеді. Елорда тұрғындарының несиесі 4,17 трлн теңгені құрайды. Үшінші орында – Шымкент. Бұл қаладағы бөлшек несие көлемі 2,03 трлн теңгеге жеткен.
Жалпы алғанда, осы үш мегаполиске елдегі барлық бөлшек несиенің жартысынан астамы тиесілі.
Қазіргі деректер халықтың несиеге деген сұранысы бәсеңдемегенін аңғартады. Тұтынушылық несиелер әлі де негізгі үлесті иеленіп отыр. Алайда өсім қарқыны ипотекалық несиелеуде жоғары. Сонымен қатар төлемі кешіктірілген қарыздардың үлесі бөлшек несие сегментінде бизнеске қарағанда көбірек болып отыр.