«Сөнбеген жалын»: қазақ көрерменіне жеткен үнді драмасының күші мен әлсіз тұстары

«Сөнбеген жалын» — тағдыр мен таңдау туралы хикая

Сериалдың негізгі кейіпкері — кашмирлік бойжеткен Жанак. Ол би өнерін өмірінің мәні санайды. Анасына көмектесу және оқу ақысын төлеу үшін еңбек етеді. Бірақ күтпеген оқиға оның өмір жоспарын өзгертеді: кездейсоқ жағдайлардан кейін ол армандарынан алыстап, жаңа ортаға түседі, тіпті есеппен құрылған некеге баруға мәжбүр болады. Сюжет Жанактың қиындықтарды жеңу жолын көрсетеді.  

Сериалдың басты құндылығы — кейіпкердің күресі

Драматургиялық тұрғыдан қарасақ, «Сөнбеген жалынның» өзегі — адамның сыртқы қысымға қарамастан өз болмысын сақтап қалуы.

Жанак — дайын жеңімпаз емес. Оның жолы кедергілер арқылы ашылады. Бұл тұрғыдан сериал классикалық мелодрама заңдылықтарына сүйенеді:

* басты кейіпкердің арманы бар;
* сол арманға бөгет болатын күштер бар;
* кейіпкер сынақ арқылы өзгереді;
* соңында өзін қайта табуға ұмтылады.

Бұл құрылым көрерменді ұстап тұратын негізгі драмалық механизм.

Бірақ сериалдың әлсіз тұстары да бар

Сыншы ретінде айтар болсақ, үнді телехикаяларына тән бірқатар мәселелер «Сөнбеген жалында» да байқалады.

Біріншіден, оқиғалардың шамадан тыс созылуы. Көп бөлімді үнді сериалдарында конфликтіні ұзақ ұстап тұру үшін кейде бір эмоциялық жағдай бірнеше серияға созылып кетеді.

Екіншіден, кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынастар көбіне нақты психологиялық өзгерістен гөрі сыртқы оқиғалар арқылы дамиды. Яғни кейіпкердің ішкі драмасы толық ашылмай, жағдайлық тартыс алға шығып кететін тұстар бар.

Үшіншіден, сериал эмоцияға көп сүйенеді. Бұл үнді драмасының табиғатына тән ерекшелік болғанымен, қазақ көрерменінің талғамы үшін кей жерде шынайылық деңгейін төмендетуі мүмкін.

Қазақша дубляждың маңызы

«Сөнбеген жалынның» қазақ тілінде көрсетілуі — тек аударма мәселесі емес, мәдени қабылдау мәселесі.

Кино мен телехикаядағы тіл — кейіпкердің мінезін жеткізетін негізгі құрал. Егер дубляж сапалы жасалса, көрермен шетелдік кейіпкердің тағдырын өз тілінде қабылдайды.

Қазақша дубляждың үш маңызды әсері бар:

Біріншісі — тілдік орта қалыптастыру.
Көрермен шетелдік өнімді қазақ тілінде қабылдау арқылы ана тілінің заманауи контенттегі мүмкіндігін көреді.

Екіншісі — эмоционалдық жақындық.
Адам көбіне өз тілінде айтылған сөзді тереңірек қабылдайды. Кейіпкердің қуанышы мен қайғысы аударма арқылы емес, тікелей сезім деңгейінде жетеді.

Үшіншісі — отандық өнімге бәсеке туғызу.
Шетел сериалдарының сапалы дубляжы қазақ тіліндегі контентке деген сұранысты арттырады. Бұл өз кезегінде отандық сериал жасаушыларға үлкен жауапкершілік жүктейді.

Қазақ көрермені үшін берері не?

«Сөнбеген жалынның» қазақ аудиториясына беретін негізгі ойы — адамның тағдыр алдында әлсіз емес екендігі.

Жанактың оқиғасы қазақ мәдениетіндегі көптеген шығармалардағы әйел тағдыры тақырыбымен үндеседі. Әсіресе қиындыққа мойымайтын, отбасы мен арман арасындағы тепе-теңдікті іздейтін әйел бейнесі қазақ көрерменіне жат емес.

Бірақ мәселе — тек шетелдік сериалдарды тамашалауда емес. Негізгі сұрақ:

Неліктен қазақ көрермені үнді, түрік, корей драмаларынан өзіне жақын тағдыр іздейді?

Бұл сұрақ отандық драматургия мен телехикая өндірісінің алдында тұр.

«Сөнбеген жалын» — терең философиялық шығарма емес, бірақ эмоциялық әсері бар классикалық үнді драмасы. Оның басты жетістігі — қарапайым адамның күресін көрсетуінде.

Ал сериалдың қазақ тілінде ұсынылуы — оның мазмұнынан да маңызды құбылыс. Себебі әрбір дубляждалған шығарма қазақ тілінің экран кеңістігіндегі орнын күшейтеді.

Бірақ қазақ көрермені тек дайын шетелдік драмаларды қабылдаушы емес, өз тарихын, өз тағдырын, өз кейіпкерін көргісі келетін аудиторияға айналуы керек.

Сөнбеген жалын — экрандағы бір сериал ғана емес, қазақ тіліндегі сапалы контентке деген сұраныстың көрсеткіші.