Чеховтың бәрі біле бермейтін 10 әңгімесі: драматургтер міндетті түрде оқуы тиіс шығармалар
Антон Чехов 500-ден астам әңгіме жазды. Бірақ оқырман көбіне бірнеше танымал туындысымен ғана шектеледі. Бұл материалда әлем әдебиетіне ықпал еткен, драматургия мен психологиялық прозаның жаңа деңгейін қалыптастырған Чеховтың маңызды әңгімелерін ұсынамыз.
Орыс әдебиетінің классигі, дәрігер әрі драматург Антон Чехов (1860–1904) көзі тірісінде 500-ден астам әңгіме жазды. Оның алғашқы туындылары 1880 жылдан бастап түрлі әдеби журналдарда жариялана бастады. Әдебиеттанушылар Чеховты қазіргі қысқа әңгіменің негізін қалаушылардың бірі деп есептейді.
1. «Шенеуніктің өлімі» (1883)
Чеховтың алғашқы әйгілі сатираларының бірі. Қарапайым түшкіру оқиғасының адамның психологиялық күйреуіне ұласуын суреттейді. Билік алдындағы қорқыныш пен адамның өзін-өзі құрту механизмін ашады.
2. «Хамелеон» (1884)
Полицей Очумеловтың мінезі иттің иесіне қарай өзгеріп отырады. Бүгінге дейін жемқорлық пен жағымпаздықты сипаттағанда ең көп мысалға алынатын шығармалардың бірі.
3. «Қайғы» («Тоска», 1886)
Арбакеш Ионаның жалғыз ұлы қайтыс болады. Бірақ оның қайғысын тыңдайтын бірде-бір адам табылмайды. Әңгіменің соңында ол мұңын атына айтады. Чеховтың ең әсерлі психологиялық шығармаларының бірі саналады.
4. «Дала» («Степь», 1888)
Чеховтың көлемді прозаларының бірі. Бұл шығарма жазушының әдеби беделін жаңа деңгейге көтеріп, Ресей Ғылым академиясының Пушкин сыйлығына ұсынылуына ықпал етті.
5. «Алтыншы палата» («Палата №6», 1892)
Психиатриялық аурухана туралы философиялық повесть. Көптеген әдебиеттанушылар бұл шығарманы Чеховтың ең терең әлеуметтік-философиялық туындысы деп бағалайды.
6. «Қара монах» (1894)
Дарын мен ессіздік арасындағы шекараны зерттейтін психологиялық шығарма. Әлемнің көптеген театрлары мен кино режиссерлері бұл әңгімені сахна мен экранға бейімдеген.
7. «Студент» (1894)
Бар болғаны бірнеше беттен тұратын әңгіме. Чеховтың өзі оны ең сәтті шығармаларының бірі деп санаған.
8. «Ит жетектеген әйел» (1899)
Әлем әдебиетіндегі ең үздік новеллалардың қатарында аталады. Жазушы Владимир Набоков бұл әңгімені адамзат тарихындағы ең мінсіз қысқа шығармалардың бірі деп бағалаған.
9. «Сүйіс» («Поцелуй», 1887)
Кездейсоқ болған бір ғана сүйістің адамның бүкіл өміріне қалай әсер ететінін баяндайтын нәзік психологиялық шығарма.
10. «Қаптағы адам» (1898)
Мұғалім Беликовтың өмірі арқылы қорқынышқа тәуелді қоғамның портреті жасалған. «Қаптағы адам» тіркесі көптеген тілде тұрақты бейнелі ұғымға айналды.
Чехов шығармаларының құндылығы – үлкен оқиғаны емес, адамның ішкі әлемін көрсетуінде. Сондықтан оның әңгімелері бүгінгі драматургтер, режиссерлер және сценаристер үшін әлі күнге дейін кәсіби мектеп саналады. Оның прозасындағы астарлы мәтін (подтекст), үнсіз қақтығыс және ашық финал кейінгі әлем драматургиясының дамуына зор ықпал етті.