Драматургиядағы қақтығыс: шығарманың жүрегі

Әрбір жақсы пьесаның, фильмнің немесе романның негізінде қақтығыс жатады. Егер қақтығыс болмаса, әрекет болмайды. Әрекет болмаса, оқиға дамымайды. Ал оқиға дамымаса, көрерменнің қызығушылығы жоғалады.

Сондықтан драматургияның ең басты заңының бірі – қақтығыс өмір тудырады.

Қақтығыс дегеніміз не?

Қақтығыс – кейіпкердің мақсаты мен оған кедергі болатын күштердің арасындағы күрес.

Бұл күрес тек екі адамның арасында ғана болмайды. Кейде адамның ең үлкен қарсыласы – оның өз ішкі дүниесі.

Қақтығыстың негізгі түрлері

1. Ішкі қақтығыс

Бұл – кейіпкердің өз-өзімен күресі.

Мысалы:

ар мен пайда;

махаббат пен міндет;

қорқыныш пен батылдық;

үміт пен күмән.

Көрермен көбіне дәл осындай қақтығысқа сенеді, өйткені ол әр адамның өмірінде кездеседі.

2. Сыртқы қақтығыс

Бұл – кейіпкердің басқа адаммен, қоғаммен немесе табиғатпен күресі.

Мысалы:

билікпен тартыс;

отбасы арасындағы түсініспеушілік;

соғыс;

әлеуметтік әділетсіздік.

Сыртқы қақтығыс оқиғаны алға жылжытады.

3. Ішкі және сыртқы қақтығыстың бірлігі

Ең мықты шығармаларда осы екі қақтығыс қатар жүреді.

Мысалы, кейіпкер сырттай жаумен күресіп жүрсе, іштей өз қорқынышын жеңуге тырысады.

Сол кезде кейіпкер жанды, сенімді тұлғаға айналады.

Қақтығыссыз шығарма болмайды

Кейде авторлар оқиғаны әдемі диалогтармен немесе әсерлі көріністермен толтыруға тырысады. Бірақ егер кейіпкердің мақсатына жету жолында ешқандай кедергі болмаса, шығарма драмалық күшінен айырылады.

Көрерменді ұстап тұратын нәрсе – «енді не болады?» деген сұрақ.

Ал бұл сұрақты тудыратын – қақтығыс.

Қақтығыс – драматургияның қозғаушы күші. Ол кейіпкерді өзгертеді, оқиғаны дамытады және көрерменнің эмоциясына әсер етеді.

Сахнадағы өмір кездейсоқ пайда болмайды. Ол адамның мақсаты мен кедергінің, арман мен шындықтың, үміт пен күмәннің қақтығысынан туады. Сондықтан жақсы драматург ең алдымен қақтығысты құра білуі керек.