Бүгінгі драматургия: жаңа дәуірдегі адам болмысының көркем бейнесі
Қазіргі драматургияның басты мақсаты – бүгінгі қоғамдағы адамның жан дүниесін, ішкі қайшылығын және рухани ізденісін сахна тілі арқылы көрсету. Заманауи кейіпкер – мінсіз тұлға емес, өмірдің түрлі сынақтарына тап болып, өз орнын іздеп жүрген қарапайым адам.
Драматургия – қоғамның рухани айнасы. Әр дәуір өз кейіпкерін дүниеге әкеледі, ал бүгінгі уақыттың кейіпкері – өзгермелі әлемде өзін жоғалтып алмауға тырысқан, ар-ұждан мен жауапкершілік, жалғыздық пен үміт арасында өмір сүріп жатқан адам. Мұны қазақ драматургиясындағы М.Әуезовтің «Қарагөз» трагедиясынан да көруге болады: кейіпкердің жеке сезімі мен қоғамдық тыйым арасындағы қақтығысы бүгінгі адамның еркін таңдау, дәстүр мен жеке бақыт арасындағы күресін еске салады. Сол сияқты Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқты» пьесасында да рухани адалдық пен әлеуметтік қысым тартысы алға шығады, бұл қазіргі қоғамдағы әйел тағдыры мен адам еркіндігі мәселелерімен тікелей үндеседі. Әлем драматургиясынан Шекспирдің «Гамлеті» адамның күмәні мен шешім қабылдау қиындығын терең бейнелейді; ол бүгінгі ақпарат көптігі мен құндылықтар дағдарысы жағдайында да өз маңызын жоғалтқан жоқ.
Қазіргі драмалық шығармаларда сыртқы оқиғадан гөрі кейіпкердің ішкі әлеміне, психологиялық күйіне, рухани таңдауына басымдық беріледі. Көрермен енді мінсіз қаһарманды емес, қателесетін, күмәнданатын, бірақ өмірдің мәнін іздеуден бас тартпайтын тұлғаны көргісі келеді.
Заманауи инсценировка да осы мақсатқа қызмет етеді. Ол классикалық шығармаларды бүгінгі көрерменге жақындатып, олардың идеялық мазмұнын қазіргі қоғамның өзекті мәселелерімен үндестіреді. Ықшам диалог, терең психологиялық тартыс, символикалық шешімдер мен жаңа сахналық тәсілдер көркем туындының әсерін күшейтеді.
Бүгінгі драматургия қоғамдағы үнсіз қалған адамдардың тағдырын да назардан тыс қалдырмауы тиіс. Қала мен ауыл арасындағы алшақтық, ұлттық құндылықтардың өзгеруі, отбасы институтының әлсіреуі, жалғыздық, рухани дағдарыс сияқты тақырыптар қазіргі театрдың өзегіне айналуы қажет.
Шынайы драма – белгілі бір мәселені көтеріп қана қоймай, көрерменді өз өміріне үңілуге жетелейді. Кейіпкердің ішкі күресі арқылы қоғамның келбеті ашылып, өнер адам мен уақыттың арасындағы маңызды сұхбатқа айналады.
Сондықтан бүгінгі драматургияның басты міндеті – өмірді безендіріп көрсету емес, адамның болмысын бар шындығымен бейнелеу. Дәл осындай шығармалар ғана уақыт сынынан өтіп, көрерменнің жүрегінде ұзақ сақталады.