Ұмыт қалған қазақ қайраткерлері: ел жадынан көмескі тартқан есімдер (II бөлім)
Қазақ тарихында елдің дамуына өлшеусіз үлес қосқан көптеген тұлғалардың есімі бүгінде сирек аталады. Кейбірі саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болса, енді бірінің еңбегі уақыт өте көлеңкеде қалып қойды.
Ораз Жандосов – реформатор қайраткер
Ораз Жандосов ХХ ғасырдың алғашқы ширегінде қазақ қоғамының дамуына белсене араласқан тұлғалардың бірі болды. Ол халық ағарту ісіне, мемлекеттік басқару жүйесінің қалыптасуына еңбек сіңірді. Алайда 1938 жылғы саяси қуғын-сүргін кезінде атылып, есімі ұзақ уақыт бойы ресми түрде аталмай келді. Тек тәуелсіздік жылдарында ғана оның қызметі жан-жақты зерттеле бастады.
Жалау Мыңбаев – ұлт мүддесін қорғаған басшы
Жалау Мыңбаев Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірінде маңызды орын алған тұлға. Ол ұлттық кадрларды даярлау, жергілікті басқару жүйесін нығайту мәселелеріне ерекше көңіл бөлді. Алайда оның есімі кейінгі буынға кеңінен жетпей қалды. Бүгінде тарихшылар оның қызметіне жаңаша баға беріп келеді.
Телжан Шонанұлы – қазақ тіл білімінің жанашыры
Телжан Шонанұлы қазақ тілін оқыту әдістемесінің негізін қалаушылардың бірі саналады. Ол оқулықтар жазып, білім беру ісіне елеулі үлес қосты. Бірақ 1937 жылғы репрессиядан кейін оның еңбектері ғылыми айналымнан алынып тасталып, есімі көп жыл бойы аталмады.
Елдес Омаров – ғылым жолындағы күрделі тағдыр
Елдес Омаров қазақ тіл білімі мен білім беру саласында еңбек еткен көрнекті тұлға. Ол қазақ мектептеріне арналған оқулықтар дайындауға атсалысты. Алайда саяси айыптаулар оның ғылыми мұрасының ұзақ уақыт зерттелмеуіне себеп болды.
Санжар Асфендияров – тарихшы әрі дәрігер
Санжар Асфендияров қазақтан шыққан алғашқы кәсіби дәрігерлердің бірі әрі тарих ғылымының дамуына үлес қосқан зерттеуші. Оның еңбектері ұзақ уақыт бойы толық бағаланбай келді. Қазіргі таңда оның есімі жоғары оқу орындары мен ғылыми мекемелер арқылы қайта жаңғырып жатыр.
Тарихтағы әділеттілікті қалпына келтіру
Ұлттың шынайы тарихын тану үшін тек белгілі тұлғаларды ғана емес, тағдыры күрделі болған қайраткерлерді де еске алу маңызды. Олардың өмір жолы – елге қызмет етудің, қиындыққа мойымаудың және ұлттық мүддені қорғаудың жарқын үлгісі. Ұмыт қалған есімдерді ұлықтау – өткенге тағзым ғана емес, болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілік.