«Шие бағы»: Жоғалған дәуірдің жоқтауы ма, жаңа заманның жаршысы ма?
Қ.Қуанышбаев атындағы қазақ ұлттық музыкалық драма театры репертуарындағы «Шие бағы» спектаклі көрерменді өткен мен болашақ, сағыныш пен шындық, өзгеріс пен көнбістік туралы ойға жетелейді.
Антон Чеховтың «Шие бағы» пьесасы алғаш жазылғанына бір ғасырдан асса да, өзектілігін жоғалтқан жоқ. Қ.Қуанышбаев атындағы қазақ ұлттық музыкалық драма театрының сахнасындағы қойылымды тамашалаған кезде ең алдымен «Бұл шығарма бізге не айтқысы келеді?» деген сұрақ туындайды.
Бір қарағанда, бұл – мүлкінен айырылып жатқан отбасының оқиғасы ғана. Алайда шығарманың өзегінде әлдеқайда терең мәселе жатыр. Шие бағы – жай ғана бақ емес. Ол өткеннің, жоғалып бара жатқан дәуірдің, адамдардың естелігі мен сағынышының символы.
Қойылым барысында кейіпкерлердің бірде күліп, бірде мұңайып, кейде бір-бірін тыңдамай өз ойларын айтып кетуі алғашында түсініксіз көрінуі мүмкін. Бірақ Чехов драматургиясының ерекшелігі де осында. Ол өмірді қалай бар, сол күйінде көрсетеді. Өмірде де адамдар бір-бірін толық тыңдай бермейді, әркім өз мәселесімен әуре. Бір сәтте күліп отырып, келесі сәтте қайғыға батуы да – адам табиғатына тән құбылыс.
«Шие бағының» басты тақырыбы – өзгерісті қабылдау мәселесі. Раневская мен оның айналасындағы адамдар өткенмен өмір сүреді. Олар шие бағын жақсы көреді, бірақ оны сақтап қалу үшін нақты әрекет жасамайды. Ал Лопахин жаңа заманның адамы ретінде шешім қабылдайды. Оның әрекеті қатыгез көрінгенімен, уақыт талабына сай келеді.
Сондықтан шығарманың негізгі сұрағы – бақтың сатылуында емес. Негізгі сұрақ: адам өзгеріп жатқан уақытпен бірге өзгере ала ма? Әлде өткенге байланып қалып, өмір көшінен қалып қоя ма?
Міне, «Шие бағының» құдіреті де осында. Чехов көрерменге дайын жауап ұсынбайды. Ол әр адамды өз өміріне, өз таңдауларына, өз «шие бағына» үңілуге шақырады.