Кейіпкер мұраты мен актер танымы: сахнадағы шынайылықтың негізі
Театр өнеріндегі образ табиғаты, кейіпкердің мақсаты мен актердің азаматтық ұстанымы туралы толғам. Жағымды не жағымсыз кейіпкер болсын, оның ішкі мұратын түсіне білген актер ғана көрермен жүрегіне жол таба алады.
Театрдағы ең басты құндылықтың бірі – шынайылық. Көрермен сахнадан жасандылықты емес, тірі адамды, жанды тағдырды көргісі келеді. Ал сол шынайылық кейіпкердің көздеген мұраты актердің ішкі дүниесімен, азаматтық танымымен үндескен сәтте ғана пайда болады.
Кейіпкердің мұраты – оның әрекетінің қозғаушы күші. Әр образдың өз мақсаты, өз ақиқаты, өз өмірлік ұстанымы бар. Ол жағымды кейіпкер болуы мүмкін, жағымсыз болуы мүмкін. Бірақ сахна заңдылығында “жақсы” не “жаман” деген үстірт ұғымнан бұрын, кейіпкердің ішкі логикасы маңыздырақ.
Нағыз актер кейіпкерді соттамайды. Керісінше, оның жан дүниесін түсінуге тырысады. Өйткені жағымсыз кейіпкердің өзі өз әрекетін дұрыс деп есептейді. Егер актер сол ішкі сенімді, сол мақсатты терең сезіне алса, образ нанымды шығады. Сонда ғана көрермен кейіпкер тағдырына сенеді, оның қайшылығын сезінеді, жүрегі толқиды.
Актердің азаматтық танымы – оның өмірге көзқарасы, рухани деңгейі, адамдық ұстанымы. Бұл қасиет рөлмен астасқанда сахнада тек кейіпкер ғана емес, үлкен ой, терең сезім өмір сүреді. Көрерменге әсер ететін де – осы рухани үндестік.
Сондықтан театрдағы ұлы образдар тек мәтін арқылы емес, актердің ішкі мәдениеті мен адамдық болмысы арқылы жасалады. Кейіпкер мұраты мен актер жүрегі табысқанда ғана өнер шын мәнінде көрермен жанын қозғайды.