Романға арқау болған оқиғалар астарында қандай мән жатыр?..

Дон Кихот: адамзатпен бірге жасайтын мәңгілік роман.

2005 жылдың қаңтарында Spain халқы ғана емес, бүкіл әлем жұртшылығы адамзат тарихындағы ұлы туындылардың бірі — Don Quixote романының жарық көргеніне 400 жыл толуын атап өтті. Бұл — жай ғана әдеби дата емес, адамзат руханиятының үлкен мерекесі еді.

Кезбе рыцарь болуды армандаған Дон Кихот пен аңғал да адал серігі Санчо Пансаның шытырман сапары төрт ғасыр өтсе де өз құндылығын жоғалтқан жоқ. Қайта уақыт өткен сайын романның тереңдігі, философиялық салмағы мен адам жанына үңілетін қасиеті айқынырақ танылып келеді.

Бірнеше жыл бұрын Nobel Institute ұйымдастырған халықаралық сауалнамада әлемнің 54 елінен жиналған жүзге жуық әйгілі қаламгер мен әдебиеттанушы Don Quixote романын әлем әдебиетінің ең үздік шығармасы деп таныған еді. Бұл тізімде Marcel Proust, Leo Tolstoy, Fyodor Dostoevsky, Franz Kafka секілді алыптардың туындылары кейінгі орындарға жайғасты.

Ал осы мәңгі өлмес романның авторы кім еді?

Miguel de Cervantes — тағдыры күрделі, өмірі қасірет пен күреске толы тұлға. Ол соғысқа қатысып, тұтқынға түсіп, кедейлік көріп, түрме де азабын тартқан. Бірақ дәл осы ауыр тағдыр оның қаламын шыңдап, адам табиғатын терең түсінуге алып келді.

Сервантес өз дәуіріндегі жалған батырлықты, ескірген түсініктерді әжуалай отырып, адамзаттың мәңгілік мұратын жазып шықты. Дон Кихот — бір жағынан күлкілі кейіпкер, екінші жағынан адам арманын, сенімін, әділетке ұмтылысын бейнелейтін ұлы образ.

Романдағы жел диірмендерімен шайқас — жай ғана комедиялық көрініс емес. Бұл — адамның өмір бойғы мүмкін еместі іздеуі, арман үшін күресуі, кейде өз қиялының тұтқынына айналуы туралы терең философиялық астар.

Сондықтан да Don Quixote төрт ғасыр бойы адамзатпен бірге жасап келеді. Өйткені адам баласы әділетті, махаббатты, еркіндікті аңсаудан ешқашан бас тартқан емес.