ОН АЛТЫНШЫ СӨЗ

Неге көрермен мінсіз адамдарды емес, қателесетін кейіпкерлерді жақсы көреді? Неге ұлы тұлғалардың әлсіздігі олардың образын тірілтеді?Біз көбіне ұлы адамдарды мінсіз етіп көрсетуге тырысамыз.Әсіресе театрда, кинода, әдебиетте тарихи тұлғаларды «таза», «қатесіз», «биік» образ ретінде беруге әуеспіз.Бірақ дәл осы мінсіздік кейіпкерді көрерменнен алыстатып жібереді.Драматургияның басты заңы - қозғалыс. Ал қозғалыс болу үшін кейіпкердің ішінде күрес болуы керек. Дағдарыс болуы керек. Әлсіздік болуы керек. Егер кейіпкер жол бойы еш сүрінбей, еш күмәнсіз, еш қателіксіз өмір сүрсе - ол адам емес, жансыз мүсінге айналады. Драматургияда кейіпкерге әлсіздік беру - оны тірілтудің тәсілі. Бірақ өмірлік ақиқат пен көркем тәсілді шатастырмау керек. Көрерменге мінсіз адамнан гөрі, тағдырдан таяқ жеген, өмірден қажыған, ішкі арпалысы бар адам жақын. Өйткені адам өз өмірінен соны көреді. Бір сәтте шаршайды. Бір сәтте адасады. Бір сәтте өзіне сенбей қалады. Бірақ қайта еңсесін тіктейді.Әлемдік өнердің көпшілігі осы тәсілмен жұмыс істейді. Голливуд та, классикалық әдебиет те, заманауи сериалдар да кейіпкерді міндетті түрде ішкі немесе сыртқы дағдарысқа апарады. Себебі көрермен кейіпкердің қалай жеңгенінен бұрын, оның қалай күйрегенін көргісі келеді.Ұлы тұлғаларды да дәл осылай көрсету маңызды. Шәмші, Мұқағали, Абай секілді тұлғаларды тек асқақ образда ғана емес, адами қайшылықтарымен бірге беру керек. Себебі ұлылық - мінсіздікте емес.Кейіпкердің кемшілігі оны жаман етпейді. Керісінше, тірілтеді. Көрермен оның қателігін көрген сайын, оның өнеріне, тағдырына, жалғыздығына көбірек сенеді.Ал көрерменге биіктегі мүсін емес, жүрегі соғып тұрған адам керек.