Қаллеки театры қалай дүниеге келді? Сахнасыз басталған жол

Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театрының тарихы — бүгінгі биік сахнадан емес, қарапайым ауыл клубтарынан, шағын ұжымдардың қажырлы еңбегінен басталады.

ХХ ғасырдың 1930–40 жылдары колхоз-совхоз театрларының қазақ труппалары ауыл сахналарында спектакль қойып, ел ішіндегі рухани өмірдің жандануына үлес қосты. Ал 1948–1955 жылдар аралығында Ақмола өңіріндегі Атбасар жерінде көшпелі театр жұмыс істеп, ауыл-ауылды аралап, халыққа өнер көрсетті.

Бұл ұжымның ерекшелігі — оның тұрақты ғимаратының болмауында еді. Артистер Атбасар мәдениет клубында дайындалып, шағын ғана құраммен аудан-ауданды, ауыл-ауылды аралап кететін. Он шақты ғана әнші мен актерден құралған бұл топ ауыл клубтарында қойылым қойып, көрерменмен тікелей байланыста болды. Сондықтан бұл театр «көшпелі театр» деп аталды.

Бұл — сахнасы жоқ, бірақ рухы бар театр болатын.

Уақыт өте келе бұл дәстүр үзіліп қалғанымен, халық жадында сақталып қалды. Сол рухани із 1989 жылы қайта жаңғырып, жаңа серпін алды.

Целиноград қаласында С.Сейфуллин атындағы педагогикалық институттың (қазіргі Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті) оқытушылары мен студент жастары қалада қазақ театрының ашылуы қажеттігін көтеріп, «Қазақ тілі» қоғамына арнайы хат жолдады. Бұл бастама — тек мәдени ұсыныс емес, ұлттық рухтың қайта оянуы еді.

Арада он жыл өткенде, 1999 жылы, осы тарихи сұраныс жүзеге асып, елордада Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театры ашылды.

Бүгінгі Қаллеки театры — бір сәтте пайда болған мекеме емес. Ол — ауыл клубтарындағы шағын қойылымдардан, көшпелі театрдың сапарларынан, студент жастардың үнінен және халықтың рухани сұранысынан туған үлкен мәдени құбылыс.

Сондықтан бұл театрдың тарихы — сахна тарихы ғана емес, халық рухының үзілмеген ізі.

Дереккөз:
Сәуле Әбединова. «Театрға тағзым».