Вата мен Питта – сахнаның көрінбейтін энергиясы
Театр – тек көрінетін әрекет емес, көрінбейтін энергиялардың тоғысы. Бұл жазбада ежелгі Вата мен Питта ұғымдары арқылы сахналық процестің ішкі табиғаты, актерлік энергия мен көрермен арасындағы байланыс жаңа қырынан талданады.
Театр – көзге көрінетін қозғалыс пен көзге көрінбейтін күштердің үндестігі. Сахнада айтылған әр сөз, жасалған әр қимыл – тек әрекет емес, ішкі энергияның сыртқы көрінісі. Осы тұрғыдан алғанда, театр табиғатын көне таным жүйелерімен сабақтастыра қарау – оның терең болмысын тануға мүмкіндік береді.
Вата — ауа мен эфирдің үйлесімі. «Қозғалыс беруші күш». Ол – тепе-теңдікті, тынысты, қозғалысты, ой мен ерікті басқаратын негізгі энергия. Физиологиялық тұрғыда тыныс алу, қан айналымы, жүйке-бұлшықет қызметінің іргетасы болса, театрда Вата – сахнаның демі.
Актердің тынысы, сахнадағы қозғалыс, көрермен мен орындаушы арасындағы көзге көрінбейтін байланыс – бәрі осы Ватаның көрінісі. Ол болмаса, сахнада әрекет бар, бірақ тіршілік жоқ. Вата – спектакльді «тірілтетін» күш.
Ал Питта – сахнадағы от.
Оның табиғаты – жану, түрлену, әсер ету. Питта – эмоцияның қызуы, ойдың өткірлігі, сахналық шындықтың жарқылы. Оның қасиеттері театрда айқын көрінеді:
Ыстық – актердің ішкі жануы;
Жеңіл – әсердің тез таралуы;
Ащы – жүректі тіліп өтетін сөз;
Жарқын – шындықтың сәулесі;
Сұйық – сезімнің еркін ағымы;
Майлы – эмоцияның тұрақсыз, жылжымалы табиғаты;
Иісті – сахнаның сезілетін, бірақ ұстатпайтын энергетикасы;
Қышқыл – спектакльден кейінгі мазасыз әсер.
Питта – сахнаның химиясы. Ол болмаса, қойылым бар, бірақ жалын жоқ. Ал жалынсыз театр – тек форма ғана.
Осы екі энергияның тоғысында театр туады: бірі қозғалыс береді, бірі мазмұнды қыздырады. Бірі – тыныс, бірі – от. Ал осы екеуінің теңгерімі – нағыз өнердің шарты.