Еркіндік коридоры
Актердің «еркіндік коридоры» және пьесадағы өмір логикасы.
Актер сахнада кейде режиссерден тәуелсіз күйге түсіп, ішкі суреткерге айналады. Ол сол сәтте еркін шығармашылық кеңістікте жұмыс істейді. Бұл жағдайды К. Станиславский «еркіндік коридоры» деп атаған. Мұндай сәтте актер тек орындаушы емес, өз әлемін жасаушы тұлғаға айналады.
Осы тұрғыдан алғанда, актер авторға немесе инсценировщикке ұқсайды. Олар да белгілі бір шеңберде емес, өз қиялы мен ішкі логикасы арқылы жаңа әлем қалыптастырады. Әсіресе театрдағы «Назерде» сияқты қойылымдарда бұл еркіндік айқын көрінеді.
Ал әдебиетте — роман, әңгіме, поэзияда — жағдай басқаша. Мұнда тым қатты заңдылықтарға бағыну шығармашылықты тежейді. Қатаң құрылым кейде автордың ішкі еркіндігін шектеп, көркем ойдың табиғи ағымын баяулатады. Сондықтан нағыз әдебиетте басты заң — автордың жүрегі, оның ішкі сезімі мен шындығы.
Роман кейде бір ғана көзқараспен — тіпті «бір кітаптың көзімен» де жазылуы мүмкін. Ол бізге сырттан қарап тұрғандай әсер қалдырады. Осы тұрғыдан алғанда, романның жалғыз заңы — автордың жүрегі деген ой айтылады.
Ал пьеса — мүлде басқа құрылым. Ол өмірдің логикасына бағынады. Онда әр әрекет, әр сөз нақты өмір заңдылығымен үйлесуі керек. Пьеса — сахнадағы шынайы өмірдің тәртібі.
Осылайша, театр мен әдебиет екі түрлі шығармашылық кеңістік болса да, екеуін біріктіретін ортақ нәрсе — адамды, оның ішкі әлемін тануға деген ұмтылыс.