Өз дәуіріне сыймаған ақын

Жұмекен - өлшемі тек «қазақтық» шеңбермен өлшенбейтін, әлемдік деңгейдегі ақын.Бірақ бір шындық бар: ол - әлемдік деңгейде жаза білді,
ал біз - оны әлемдік деңгейде таныта алмадық.Уақыттан озып туған. Өз дәуіріне сыймаған ақын. Сол үшін тірісінде бағаланбады.Жұмекенді әлемге шығаратын:сапалы аудармашылар, халықаралық әдеби саясат, ғылыми зерттеу мектептері болған жоқ. Сондықтан біз: «әлемдік деңгейде жазады» десек те, «әлемге жетпеді» - деп мойындауымыз керек. “Шексіз кеңістік”, “аяқталмайтын дала”, “басталуы да, соңы да жоқ әлем” - мотиві көп халықтың әдебиетінде бар: Гомерде - теңіз туралы, Байрон, Шеллиде - аспан мен табиғат туралы, Борхес пен Камюда - кеңістік пен уақыт туралы, Орыс поэзиясында - степь (Тютчев, Блок, Гумилёв),Ал Жұмекеннің ерекшелігі қайда?Даланы - география емес, ой кеңістігі етеді. «аяқталмай, басталмай» - тек даланы емес, тарихты, уақытты, ұлттың тағдырын сипаттайды. Батыс пен Шығысты байланыстырады
Даланы - Данте, Репин сияқты әлемдік мәдениетпен қатар қояды. Бұл - қазақ поэзиясында сирек кездесетін тәсіл.Жұмекен - тек өлеңнің шебері емес, даланың тынысын, адамның тағдырын, ұлттың ар-намысын қатар сөйлете білген ақын. Оның бір жолының өзінде - философия, бір образында - тұтас ғасырға жететін ой бар. Бәлкім, бүгінгі поэзияға жетіспей тұрғаны - дәл осы тереңдік, осы талап. Жұмекенді оқығанда біз поэзияны ғана емес, өзімізді қайта танимыз. Сондықтан оның даусы бүгін де - тірі, бүгін де - қажет. Жұмекеннің рухын түсіну үшін оның өмірі мен шығармасын бөлек қарауға болмайды. Оның өлеңдері - халықтың ар-ұяты, мұңы мен үміті, тарихы мен тағдырын бейнелейтін айна. Темірхан Медетбектің «Тереңдік» мақаласы және Амангелді Кеңшілікұлының «Жұмекеннің рухы» еңбектері - осы астарлы шындықты ашатын жол картасы.