Неге Алашорда құрылды?
XX ғасыр басында қазақ қоғамында ұлттық мемлекеттілік, жер тұтастығы және ағартушылық идеялары алдыңғы қатарға шықты. Алашорда үкіметінің құрылуы — ұлттың өзін-өзі басқаруға ұмтылған тарихи қадамы. Бұл мақалада Алашорданың құрылу себептері мен тарихи маңызы сараланады.
Алашорда — қазақ халқының XX ғасыр басындағы ұлттық тәуелсіздікке бағытталған ең ірі саяси қозғалыстарының бірі. Оның құрылуы бірнеше тарихи себептермен байланысты.
Ең алдымен, Ресей империясының отарлық саясаты қазақ жеріне ауыр әсер етті. Жердің тартып алынуы, қоныс аударушылардың көбеюі және жергілікті халықтың саяси құқықтарының шектелуі ұлттық сана-сезімнің оянуына түрткі болды.
Екіншіден, 1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейін империялық билік әлсіреп, Ресей аумағында жаңа саяси күштер пайда болды. Осы кезеңде қазақ зиялылары елдің болашағын өз қолына алу қажеттігін түсінді.
Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы бастаған Алаш қайраткерлері қазақ жерін сақтап қалу, ұлттық автономия құру, білім мен мәдениетті дамыту, заң үстемдігін орнату мақсатында Алашорда үкіметін құрды.
1917 жылы желтоқсанда Орынборда өткен Екінші жалпықазақ съезінде Алаш автономиясы жарияланып, уақытша ұлттық кеңес — Алашорда құрылды.
Алашорданың басты мақсаты — қазақ халқының дербес мемлекеттілігін қалыптастыру, ұлттың саяси мүддесін қорғау және елді өркениетті даму жолына шығару болды.
Бұл құрылым ұзақ өмір сүрмесе де, қазақ мемлекеттілігі тарихында ерекше орын алады. Алаш идеясы бүгінгі тәуелсіз Қазақстанның рухани және саяси негіздерінің бірі саналады.