Иосиф Бродскийдің тағдырды алдын ала сездірген жыры
Иосиф Бродскийдің «Стансы городу» өлеңі — ақынның туған қаласына, тағдырына және жалғыздыққа арналған ең мұңлы әрі сәуегей туындыларының бірі. 1962 жылы жазылған бұл өлеңде кейінгі өмірінің көлеңкесі, туған жерден жырақта қалу қасіреті мен ішкі мұңның бәрі алдын ала сезілгендей.
Да не будет дано
умереть мне вдали от тебя…
Бұл жолдар ақынның туған қаласынан алыста өлу қаупін жүрегімен сезгендей әсер қалдырады. Тағдыр оған дәл осы жазмышты бұйырды — Бродский өмірінің соңғы жылдарын шетелде өткізіп, туған топырағынан жырақта дүниеден өтті.
Өлеңдегі қала — жай ғана мекен емес, ақынның жаны, жадындағы мәңгілік кеңістік. Су, аспан, гранит, ақ түн — бәрі де Петербургтің символына айналып, ақынның ішкі әлемімен астасып жатыр.
Да не будет дано
умереть мне вдали от тебя,
в голубиных горах,
кривоногому мальчику вторя.
Да не будет дано
и тебе, облака торопя,
в темноте увидать
мои слезы и жалкое горе.
Пусть меня отпоет
хор воды и небес, и гранит
пусть обнимет меня,
пусть поглотит,
мой шаг вспоминая,
пусть меня отпоет,
пусть меня, беглеца, осенит
белой ночью твоя
неподвижная слава земная.
Все умолкнет вокруг.
Только черный буксир закричит
посредине реки,
исступленно борясь с темнотою,
и летящая ночь
эту бедную жизнь обручит
с красотою твоей
и с посмертной моей правотою.
Соңғы шумақтағы:
и летящая ночь
эту бедную жизнь обручит
с красотою твоей…
деген жолдар өмір мен өлімді, сұлулық пен мұңды бір-бірімен мәңгі байланыстырғандай.